Huyền thoại về các huyền thoại – Zico

Được CLB Flamengo tin tưởng, thế nhưng Zico lại gặp một vấn đề nan giải. Đó là chuyện các nhà lãnh đạo của Flamengo tỏ ra hết sức lo ngại trước việc chàng thanh niên Zico tuy đã 17 tuổi nhưng vẫn có một thân hình quá gầy gò, không đủ sức để có thể đối chọi được với những hậu vệ cao lớn của đối phương. Với thể lực như vậy, khó có thể trụ lâu được trong môi trường bóng đá khắc nghiệt.

Thế nên, Phó chủ tịch của Câu lạc bộ Flamengo là ông George Helal bèn tập trung một đội ngũ các chuyên gia dinh dưỡng và thể lực lành nghề lại rồi ra lệnh tiến hành một chương trình phát triển thể lực đặc biệt cho Zico. Nhóm chuyên gia này gồm có các bác sĩ José Roberto Francalacci, José de Paula Chaves Filho và tiến sĩ José de Paula Chaves, đã phối hợp với nhau và đề ra một chương trình phát triển thể lực riêng cho Zico. Sau 4 năm thực hiện chương trình đặc biệt này, Zico cao thêm gần 6 cm và nặng thêm được hơn 10 kg, chân vẫn hơi ngắn nhưng có cặp đùi của một lực sĩ!

Sau này, khi Zico trở thành một trong những cầu thủ nổi tiếng nhất trên thế giới, đã xuất hiện những tin đồn, những lời chỉ trích ác ý nhằm vào Zico, nói rằng anh là một “ngôi sao nhân tạo”, sản phẩm của “phòng thí nghiệm Flamengo”. Những lời chỉ trích này bất công đến độ ông anh Edu của Zico đã phải lên tiếng: “Phòng thí nghiệm nằm ở ngay Quintino chứ đâu. Nó là những món ăn của mẹ chúng tôi, bà Matilde!”. Những người tung ra các lời chỉ trích này hoàn toàn là do đố kỵ. Họ không hiểu được rằng không có một phòng thí nghiệm nào trên thế giới có đủ khả năng tạo ra được kỹ năng kiểm soát bóng hoàn hảo, khả năng điều khiển trái bóng theo ý của mình cũng như năng lực điều tiết cầm trịch trận đấu của một ông chủ, những phẩm chất mà Zico có được một cách hoàn hảo.

Maradona

“Bàn tay của Chúa” đã được chuẩn bị như thế nào?

Trận tứ kết ở Mexico 86 giữa Argentina và Anh trên sân Azteca ngày 22.6.1986 đã đi vào lịch sử bóng đá thế giới, không chỉ vì tình trạng căng thẳng giữa hai nước sau những ký ức u ám về Malvinas xảy ra bốn năm trước đó.

Hiệp 2 của trận đấu này có hai thời khắc đáng nhớ.

Hiệp đấu bắt đầu đầy sôi động với các pha hãm thành liên tiếp của cả hai bên. Phút thứ 50, Maradona nhả bóng cho Jorge Valdano rồi lao nhanh vào vòng cấm địa của đội Anh. Bị một trung vệ của Anh là Steve Hodge phong tỏa chặt nên vừa nhận được bóng do Maradona chuyền cho, Valdano lập tức bật bóng thật nhanh theo hướng Maradona đang lao vào; bóng chạm vào chân của Hodge và tiếp tục bay vào vòng cấm địa trong lúc cả Maradona (khi ấy không bị việt vị do bóng đã chạm chân Hodge) lẫn thủ môn Shilton của đội tuyển Anh cùng nhảy lên, Maradona thì muốn đánh đầu, trong khi Shilton muốn hoặc bắt bóng, hoặc đấm bóng giải nguy.

Maradona tại Mexico 86

Maradona cao có 1m69, trong khi Shilton cao 1m85, chưa kể tay! Nhưng Maradona chạm được bóng trước và trong một khoảnh khắc cực nhanh, đã dùng tay “chỉnh” lại hướng bóng để đưa nó vào lưới! Hậu vệ Anh Terry Fenwich kêu lên “tay!” nhưng hình như không có ai nghe thấy anh ta. Khi chạm đất, Maradona quay lại nhìn thấy bóng đã lăn vào trong lưới, liếc mắt quan sát thái độ của trọng tài rồi hớn hở quay về phía các đồng đội của mình giơ cao tay lên mừng bàn thắng đã được ghi! Tất cả chỉ xảy ra giây lát như trong một vở diễn hoàn hảo! Thủ môn Shilton cùng các cầu thủ khác của Anh xúm lại khiếu nại, nhưng ông trọng tài người Tunisi là Ali Bin Nasser cương quyết chỉ tay vào chấm giao bóng. Bàn thắng được công nhận!
Đó chính là “La Mano de Dios” – bàn thắng nhờ “Bàn tay của Chúa” mà tất cả mọi người đã biết.

Nhưng liệu đó có phải là lần đầu tiên Maradona dùng tay để ghi bàn thắng hay không?

Theo danh thủ Zico của Brazil thì không phải.

Zico thuật lại:

Trong một dịp thi đấu cùng với Maradona trong một trận đấu từ thiện, chúng tôi đã có dịp để ôn lại nhiều chuyện khi ăn tối cùng nhau. Trong cuộc nói chuyện đó, chúng tôi nhớ tới một yếu tố là chưa bao giờ chơi cùng nhau trong một đội. Chỉ có duy nhất một lần, trong một trận đấu giao hữu nhưng khi ấy, huấn luyện viên đã thay người nọ bằng người kia.

Tôi cũng đã có cơ hội nhớ đến một trận đấu đã xảy ra trong năm cuối cùng tôi thi đấu ở Ý, khi chúng tôi đối đầu nhau trên sân cỏ: tôi chơi cho Udinese, còn Maradona chơi cho Napoli.

Udinese là một đội bóng thuộc vào hàng trung bình và mùa bóng 1984 -1985 đặc biệt khó khăn với chúng tôi. Hầu như lúc nào chúng tôi cũng có nguy cơ bị rớt hạng. Và một trong những trận đấu cuối cùng trên sân nhà của chúng tôi là gặp Napoli.

Đội Napoli khi ấy có Maradona thi đấu là một đội rất mạnh và họ đã mở điểm trước, nhưng rồi chúng tôi đã vùng lên và dẫn lại họ với tỷ số 2-1. Maradona suýt chút nữa đã ghi bàn thắng từ một quả phạt trực tiếp. Anh ấy chơi vẫn xuất sắc như thường lệ.

Nhưng khi chỉ còn ít phút nữa thì trận đấu kết thúc, một tình huống gây tranh cãi đã xảy ra.

Zico sút phạt trong trận gặp Tây Ban Nha ở World Cup 78 – (ảnh: tư liệu)

Trong một đợt tiến công của Napoli, bóng được câu bổng vào trong khu vực cấm địa Udinese và Bertoni nhảy lên đánh đầu đưa trái bóng về phía cầu môn chúng tôi. Trái bóng đập vào xà ngang bật ra và đúng lúc ấy, ở một vị trí việt vị rõ ràng, Maradona đã dùng tay đẩy bóng vào lưới! Thủ môn của chúng tôi hầu như không hề có phản ứng gì, bởi vì anh ấy tin chắc là trọng tài sẽ không công nhận bàn thắng. Tất cả chúng tôi cũng đều nghĩ như vậy.

Nhưng oái oăm thay, ông trọng tài của trận đấu hôm ấy, không hiểu vì lẽ gì, hoặc là mắt quáng gà không nhìn thấy, hoặc quá ngợp trước danh tiếng của Maradona, đã công nhận rằng đó là một bàn thắng hợp lệ. Mọi sự phản đối dữ dội của chúng tôi đều vô hiệu và trận đấu ấy kết thúc với tỷ số hòa 2-2!

Trong dịp gặp nhau vừa rồi, tôi đã có dịp hỏi Maradona về bàn thắng mà anh ấy ghi vào lưới đội Anh ở World Cup 1986. Tôi kể lại cho anh ấy về bàn thắng đã ghi bằng tay vào lưới Udinese năm xưa rồi hỏi:

– Đó có phải là để thực tập cho bàn thắng ghi nhờ “Bàn tay của Chúa” không?
Anh ấy chỉ cười không trả lời. Tôi nói tiếp:

– Rõ ràng bàn thắng ghi vào lưới Udinese là anh thực tập để chuẩn bị cho bàn thắng sau này ở World Cup bằng “Bàn tay của Chúa”. Khi ấy anh đã lao vào rất mạnh, nhưng lại chạm rất nhẹ vào bóng để nó bay vào lưới…

Cả hai chúng tôi cùng cười rồi tiếp tục bữa ăn tối…

Chẳng mấy ai nhớ đến cái tên thật Arthur Antunes Coimbra của ngôi sao đó. Đơn giản là vì ông nổi tiếng hơn với tên gọi ngắn gọn Zico và biệt danh “Pele trắng”. Ông được coi như một trong những cầu thủ có kỹ thuật rê dắt bóng và dứt điểm tốt nhất và có thể được coi là cầu thủ xuất sắc nhất thế giới đầu những năm 1980. Với Pele, Zico là cầu thủ xuất sắc nhất kể từ sau khi ông treo giày: “Qua nhiều năm, chỉ có một cầu thủ tiến sát tôi là Zico”.
Phần 1: Đó là Zico
Ký ức Maracana

Zico là con út của một gia đình trung lưu có tới 5 người con trai chơi bóng ở Quintino, ngoại ô Rio de Janeiro. Giống như nhiều cầu thủ Brazil khác, anh dành phần lớn ước mơ tuổi trẻ là chơi bóng đá chuyên nghiệp.

Trong tuổi thơ của mình, quan hệ của Zico với quả bóng cũng rất xúc động như nhiều đứa trẻ mê bóng đá. Zico thường ngủ với quả bóng đặt cạnh gối, đối xử với nó rất âu yếm. Có khi đó cũng chẳng phải là một quả bóng đúng nghĩa mà được làm từ những chiếc tất lồng vào nhau. Nhưng có một điều chắc chắn là tâm trí của Zico luôn hướng về nó. Và như để đền đáp tình yêu đó, quả bóng không bao giờ phản lại anh. Nó luôn dính vào chân Zico và tuân theo mong muốn của anh trên đường bay tới khung thành.

Zico đã học được những kỹ năng xử lý bóng khéo léo khi ngày ngày chơi bóng đá ngoài bãi biển cùng Edu, Antunes và Nando, những người anh sau này cũng đã chơi bóng cho các CLB Brazil dù không thành công như cậu em.
Zico (giữa) và các fan nhí

Những ký ức đầu tiên của Zico về SVĐ huyền thoại Maracana, thánh đường của những người hâm mộ bóng đá Brazil, là vào ngày 23/4/1961, khi chỉ mới 8 tuổi. Và ngày đó đánh dấu sự bắt đầu của mối duyên nợ giữa ngôi sao này với “ngôi đền bóng đá Brazil”.
Được bố đưa tới xem một trận đấu mà Flamengo đã kết thúc với chiến thắng ở giải VĐ của hai bang Rio-Sao Paulo, Zico nhỏ bé thích thú xem một cầu thủ rất tài năng có tên gọi Edvaldo Alves de Santa Rosa, cũng được biết với tên gọi Dida. Số 10 của Flamengo đã ghi 2 bàn cho đội VĐ và chiếm luôn vị trí thần tượng trong trái tim Zico. Cậu bé đã hoàn toàn bị chinh phục. Nhưng cũng có những người quen của Zico quả quyết tình yêu này đã bắt đầu sớm hơn rất nhiều, rằng “Di-Da” là một trong những từ đầu tiên Zico phát âm, khi mới 2 tuổi.

4 năm sau kỷ niệm Maracana đó, Zico 12 tuổi xúc động được lần đầu tiên đặt chân vào trong sân bóng của SVĐ mà sau này đã biến anh thành một huyền thoại. Đó là nhờ có Ivo, người láng giềng làm việc trong ban quản lý SVĐ, đưa anh tới đó chơi.

Vào thời gian đó, ngôi sao của chúng ta đã có khả năng biến các hậu vệ đối phương thành trò hề và tung ra những đường chuyền chính xác cho các đồng đội, bất kể đó là trên SVĐ trụi cỏ, sân bóng trong nhà hoặc các trận đấu trên hè phố quá phổ biến ở Brazil. Nhưng trong giấc mơ của Zico, “Ngôi đền bóng đá” Maracana đã ngự trị. Hệt như một sự tiên tri!
Tới Flamengo

Thật khó xác định thời điểm chính xác để một người trở thành một biểu tượng, nhất là khi nó đến một cách tự nhiên không có tác động của công nghệ lăng-xê như ngày nay. Zico là điển hình cho một biểu tượng bóng đá thành công theo kiểu cũ. Tất cả bắt đầu từ đôi chân của một chú bé thiên tài ở một vùng quê yên bình, với tình yêu bóng đá, những phẩm chất truyền thống như lễ phép, kỷ luật và dũng khí.

Bẩm sinh Zico không mạnh mẽ về thể chất. Nhưng sự kết hợp giữa ý chí quyết tâm, tính kỷ luật cùng với một chương trình rèn luyện phát triển cơ bắp và thể hình khắc nghiệt và chế độ ăn kiêng đặc biệt dưới sự hướng dẫn của chuyên gia thể lực Jose Roberto Francalacci đã giúp anh cải thiện đáng kể về thể hình và thể lực. Điều này sau này đã chứng tỏ là có ý nghĩa quyết định sự thành công của anh.

Năm 1967, khi 14 tuổi, Zico tới thử việc ở America, nơi các anh trai Antunes và Edu đang chơi bóng. Khi đó, Zico cũng đang được các đội khác như Inhare và Maraviha chèo kéo làm cầu thủ của họ để chơi ở các giải địa phương. Nhưng định mệnh đã đưa Zico tới với Flamengo. Germano Jose Grilo – nhà sáng lập của Juventude gọi cho người bạn là phóng viên đài phát thanh Celso Garcia tới ngay xem Zico chơi tại một giải bóng đá tổ chức ở CLB Quần vợt River.
Những gì Zico thể hiện đã thuyết phục nhà báo này, người sau này đã trở thành bạn vong niên. Celso đề nghị bố của Zico nên đưa anh tới thử việc ở Flamengo thì tốt hơn. Là một CĐV của Flamengo, bố Zico hưởng ứng ngay. Người anh Antunes đã kịch liệt phản đối còn người anh khác Edu muốn Zico chơi cho America. Nhưng Zico đã nghe theo sự mách bảo của trái tim và muốn tới Gavea (một trong hai sân nhà của Flamengo cùng Maracana). Với tư cách một fan có ảnh hưởng lớn của Flamengo, Celso đã thu xếp để CLB này chịu thử tài và cuối cùng là quyết định thu nhận Zico.

Trong một môi trường bóng đá thuận lợi, Zico bắt đầu con đường trở thành một trong những cầu thủ được ngưỡng mộ nhất trong lịch sử bóng đá. (còn nữa)

Hồ sơ

– Tên đầy đủ: Arthur Antunes Coimbra

– Sinh ngày 3/3/1953 tại Rio de Janeiro, Brazil

* Sự nghiệp cầu thủ:

– Vị trí thi đấu: Tiền vệ tấn công

– Các CLB: Flamengo (1971-83), Udinese (1983-85), Flamengo (1985-89), Sumitomo Metals (1991-92), Kashima Antlers (1992-94)

– Chơi 72 trận/ghi 52 bàn cho ĐTQG Brazil (1976-86)

– Thành tích: 1 Cúp Liên lục địa (1981); 1 Cúp Libertadores (1981); 4 lần VĐ Brazil (1980, 1982, 1983, 1987); 7 lần Vô địch bang Rio (1972, 1974, 1978, 1979, 1980, 1981, 1986); 1 lần VĐ Nhật Bản (1993); Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới 1981 do các báo và tạp chí Guerin Esportivo (Italia), El Balon (TBN), El Mundo (Venezuela) và Placar (Brazil) bình chọn; Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới năm 1983 do tạp chí World Soccer (Anh) bình chọn; 3 lần Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ (1977, 1981, 1982) do báo El Mundo (Venezuela) bình chọn; 2 lần Cầu thủ xuất sắc nhất Brazil (1974 và 1982) do tạp chí Placar (Brazil) bình chọn; 2 lần trở thành kỷ lục gia về số bàn thắng ghi trong một mùa giải với tư cách một cầu thủ Flamengo (49 bàn năm 1974, 56 bàn năm 1976); 2 lần Vua phá lưới giải VĐ Brazil (1980 và 1982 đều với 21 bàn); 5 lần Vua phá lưới giải VĐ bang Rio de Janeiro (1975, 1977, 1979, 1980, 1982); Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất Brazil năm 1982 (59 bàn); Vua phá lưới Cup Libertadores 1981 (11 bàn); Cầu thủ xuất sắc nhất trận tranh Cúp Liên lục địa 1981; Chiếc giày đồng World Cup 1982; Cầu thủ trong đội hình tiêu biểu World Cup 1982; Cầu thủ ghi bàn nhiều thứ hai giải VĐ Italia năm 1984 (19 bàn); Cầu thủ xuất sắc nhất giải VĐ Italia (1984); Kỷ lục gia về ghi bàn trong các trận liên tiếp của giải VĐ Nhật Bản năm 1992 (11 bàn trong 10 trận); Vua phá lưới giải VĐTG bóng đá bãi biển 1995 (12 bàn); Cầu thủ xuất sắc nhất giải VĐTG bóng đá bãi biển (1995); 2 lần VĐTG bóng đá bãi biển (1995, 1996); 2 lần VĐ Nam Mỹ bóng đá bãi biển (1995, 1996); Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất lịch sử CLB Flamengo (508 bàn); Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất tại SVĐ Maracana (333 bàn); Cầu thủ trong danh sách FIFA 100 (gồm 125 cầu thủ xuất sắc nhất thế giới còn sống do Vua bóng đá Pele lựa chọn năm 2004).
* Sự nghiệp HLV:
– Các đội bóng: Kashima Antlers (1999), Nhật Bản (2002-06), Fenerbahce (từ 2006)

– Thành tích: Vô địch Asian Cup 2004; Vô địch Thổ Nhĩ Kỳ 2007; Siêu Cúp Thổ Nhĩ Kỳ 2007

Zico có cơ hội chứng tỏ ở đấu trường lớn nhất thế giới khi cùng đội tuyển Brazil dự liên tiếp ba VCK World Cup 1978, 1982 và 1986. Thế nhưng đội bóng có Zico trong thành phần luôn được coi là mạnh nhất thế giới (thậm chí Brazil dự Espana 1982 còn được coi là một trong những đội hình mạnh nhất lịch sử giống như đội đã giành chức VĐTG 1970) lại không một lần vào nổi bán kết giải thế giới. Zico là một trong số những cầu thủ vĩ đại nhất trong lịch sử bóng đá chưa từng giành World Cup. Một vinh dự chẳng vui gì.

Phần 4: Ba World Cup, một vẻ buồn
5 bàn thắng ở World Cup

Ngày Trận 14/6/1978 Brazil-Peru (3-0)
18/6/1982 Brazil-Scotland (4-1)23/6/1982 Brazil-New Zealand (4-0, 2 bàn)
2/7/1982 Brazil-Argentina (3-1)

Tiền đạo này đã ghi dấu sự khởi đầu ấn tượng bằng pha ghi bàn từ một cú sút hiểm hóc trong chiến thắng 2-1 ngay tại thủ đô Montevideo của đối phương trong trận đầu tiên khoác áo ĐTQG Brazil năm 1976 gặp Uruguay, một trận đấu ở giải giao hữu Tapa Atlantica. Cùng năm đó, ông thể hiện phong độ xuất sắc cùng với Selecao tại giải giao hữu Bicentennial Tournament ở Mỹ, và trở thành biểu tượng mới của Brazil. Người hâm mộ nước này đã lại có thể hy vọng đội tuyển của họ chinh phục đỉnh cao thế giới sau thời đại của Pele.

World Cup 1978
Zico có trận đầu tiên ở giải đấu lớn nhất thế giới tổ chức tại Argentina đầy hứa hẹn. Gặp Thụy Điển ở vòng bảng, Brazil được hưởng một quả phạt góc đúng phút cuối cùng khi tỷ số đang là 1-1. Zico bật cao hơn các cầu thủ phòng ngự đối phương để đánh đầu ghi bàn phá vỡ thế cân bằng. Tuy nhiên, trọng tài người xứ Wales, Clive Thomas, đã có một quyết định đáng hổ thẹn và có thể nói là bất công khi không công nhận bàn thắng với lý do đã thổi còi kết thúc trận đấu khi bóng còn lơ lửng trên không.

World Cup đầu tiên của Zico chìm lấp trong cảm giác bị hành hạ bởi chấn thương giãn cơ chưa lành và không hài lòng về đấu pháp thiên về phòng ngự của HLV Claudio Coutinho. Nhưng nhiều người hâm mộ đội bóng vàng-xanh tin rằng dù có cố gắng thế nào đi nữa, Brazil cũng sẽ chẳng thể vượt qua được Argentina trên đất của họ khi mà sức mạnh của đội chủ nhà còn được bồi đắp bởi sự hỗ trợ của các nhân tố ngoài chuyên môn.

World Cup 1982
52 bàn cho ĐTQG

Các trận giao hữu 29 bàn
World Cup 5
Vòng loại World Cup 11
Copa America 2
Các giải khác 5
Tổng cộng 52
Cú hat-trick của Zico vào lưới Bolivia ở vòng loại đã giúp Brazil chính thức giành vé dự VCK tới TBN năm 1982.

Mặc dù Zico từng có World Cup đầu tiên không ấn tượng ở Argentina năm 1978, những màn trình diễn trong màu áo CLB trước Espana 82 đã khiến người hâm mộ khắp thế giới mong chờ rất nhiều ở ông khi tới TBN. Zico vào World Cup này với tư cách một trong những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới và được ngưỡng mộ nhất.

Không hổ thẹn là người kế thừa chiếc áo số 10 của Pele và Rivelino, Zico ghi được 4 bàn thắng ở xứ sở đấu bò tót, trong đó có một cú đá phạt hiểm hóc và một cú móc kiểu “xe đạp chổng ngược” đều ở trận gặp New Zealand.

Tới TBN năm đó, Brazil trở lại với sở trường của họ là phong cách tấn công đẹp mắt quen thuộc vốn rất phù hợp với khả năng tăng tốc, những pha xử lý kỹ thuật và những cú sút bất ngờ của Zico. Họ vào giải với vị thế ứng viên sáng giá nhất cho ngôi VĐ bởi sở hữu nhiều cầu thủ hàng đầu thế giới như Zico, Falcao, Socrates,… Nhưng việc đội hình mạnh nhất kể từ năm 1970 lại thiếu một trung phong tương xứng – Careca chấn thương còn Serginho không xuất sắc như các đồng đội tuyến dưới – khiến họ phải trả giá rất lớn. Các fan của Selecao vẫn chờ ngôi VĐ mà họ để lạc mất từ sau năm 1970 và quả thật họ đã trình diễn sức mạnh vượt trội ngay từ vòng bảng.

Những người Argentina đã bị “trượt chân” trước đối thủ Italia nhiều tiểu xảo hơn và sau đó chính thức bị loại khỏi giải bởi Brazil trong một trận thua 1-3 đầy bạo lực mà chính thiên tài Maradona đã bị nhận thẻ đỏ vì nổi cáu đạp Batista. Thế nhưng rồi tới lượt Zico và các đồng đội, ứng viên sáng giá nhất của ngôi vô địch, cũng chung số phận như Argentina. Trong một trận đấu kinh điển của lịch sử World Cup, Brazil bị một đội Italia tỉnh táo và không ngại “chơi bẩn” đánh bại còn thủ lĩnh Zico bị Claudio Gentile phạm lỗi không thương tiếc trong sự nương tay của trọng tài. Tuy nhiên, cũng phải thấy đất nước của những kiệt tác kiến trúc và hội họa đã có được Paolo Rossi thăng hoa rất đúng lúc. Hat-trick của tiền đạo này đã che khuất những bàn thắng tuyệt vời của Socrates và Falcao khi mà tiền đạo Serginho lại vô duyên trong tận dụng những cơ hội bằng vàng.

Đội bóng của thứ bóng đá siêu nghệ thuật và lối chơi tấn công quyến rũ cả hành tinh dưới sự chỉ đạo của HLV Tele Santana đã thất bại ở giải đấu mà họ là đội được đánh giá cao nhất.

World Cup 1986

Bốn năm sau đó, Zico đã ở tuổi 33. Kế hoạch chinh phục World Cup của siêu sao này một lần nữa ra tro bởi chấn thương chưa lành ảnh hưởng tới phong độ. Việc Zico dự World Cup trên đất Mexico thực ra chỉ khẳng định sự dũng cảm và quyết tâm của cầu thủ này trong nỗ lực cuối cùng khi lực đã bất tòng tâm. Zico chơi 3 trận ở World Cup 1986 đều với tư cách cầu thủ dự bị.

Ở trận đấu cuối cùng trong sự nghiệp thi đấu quốc tế, ông đã bỏ lỡ quả penalty quyết định trong thời gian thi đấu chính thức ở trận tứ kết gặp Pháp của Platini. Định mệnh trớ trêu cho Brazil được hưởng quả penalty đó ngay sau khi HLV Tele Santana cho Zico vào sân. Một quả đá kỹ thuật nhưng bàn thắng thì không có. Trận đấu kết thúc với kết quả hòa dẫn tới việc phải phân định thắng thua ở loạt luân lưu 11m. Zico sau đó đã thực hiện thành công quả đá của mình nhưng các đồng đội Socrates, Julio Cesar lại đá hỏng và Brazil bị loại.

Một kết thúc buồn cho một trong những cầu thủ nổi tiếng nhất Brazil trong lịch sử. Zico chia tay ĐTQG sau giải đấu ở cột mốc 72 trận và 52 bàn, thành tích ghi bàn xuất sắc thứ ba sau Pele và Romario.

Zico-cầu thủ thật vĩ đại là điều không còn phải bàn cãi. Nhưng Zico-HLV thì chưa thể coi là vĩ đại sau 6 năm lăn lộn trên đất Nhật Bản và Thổ Nhĩ Kỳ. Có lẽ ông cần nắm trong tay một đội bóng mạnh, cỡ Brazil hay Real Madrid chẳng hạn, để trổ hết tài năng.
Phần 5: Lại một chặng đường sương gió
Sau World Cup 2002, LĐBĐ Nhật Bản (JFA) ráo riết tìm kiếm người thay thế Philippe Troussier và cuối cùng đã quyết định chọn Zico. Một quyết định gây tranh cãi.

Zico và học trò Nakata

Kinh nghiệm huấn luyện và quản lý của Zico không có gì đáng nói ngoài một thời gian ngắn làm HLV CLB cũ Kashima Antlers trong năm 1999 với thành tích tốt nhất là đưa họ vào tới trận CK League Cup Nhật Bản (thua Kashiwa Reysol ở loạt đá luân lưu 11m). Ông cũng có thời gian dài làm giám đốc kỹ thuật cho CLB Nhật Bản này và một thời gian ngắn làm điều phối viên kỹ thuật của ĐT Brazil ở World Cup 1998

Dù thiếu kinh nghiệm huấn luyện, Zico hiểu biết khá rõ bóng đá Nhật nhờ những năm chơi bóng và tham gia làm công tác huấn luyện và quản lý ở Kashima. Thêm nữa, JFA cũng đã quá mệt mỏi với việc phải chứng kiến những va chạm của Troussier với giới truyền thông trong khi các cầu thủ lại thất vọng về khả năng quản lý vi mô của ông này. Trong khi đó, Zico lại có được sự tôn trọng của các nhà báo và các cầu thủ.

Bạn có biết?

– Zico đã lập một đội bóng cựu binh ở TNK, trong đó có các thành viên như Oscar Silva (bố của Roberto Carlos), Edu (anh trai và cũng là trợ lý của Zico ở Fenerbahce) và Moraci Vasconcelos Sant’anna (cựu danh thủ Brazil hiện là điều phối viên trong ban huấn luyện Fenerbahce).

– Anh trai Edu và con trai Thiago Coimbra của Zico cũng đều từng chơi cho Flamengo. Thiago Coimbra hiện chơi cho đội Portimonense ở giải hạng Nhì BĐN.

Ngay sau khi nhận chức, Zico đã cố gắng truyền tinh thần và lối chơi tấn công cống hiến vào đội bóng xứ mặt trời mọc. Thế nhưng triều đại của ông vẫn khởi đầu khá gập ghềnh, trong đó có trận thua đậm Argentina 1-4 tháng 6/2003. Nhật Bản cũng chật vật mới đánh bại được Oman 1-0 trên sân nhà (tháng 2/2004) trong trận đầu tiên vòng bảng thứ nhất World Cup 2006 khu vực châu Á và một số cầu thủ đã bị treo giò sau vụ bê bối say rượu. Bất chấp sự chỉ trích của báo giới và một số CĐV Nhật đã tuần hành trên đường phố Tokyo để đòi JFA sa thải ông, Zico quyết không bỏ cuộc.
Ông chấp nhận áp dụng sơ đồ 3-5-2 cổ điển chú trọng kiểm soát bóng nhằm tận dụng sức mạnh của đội ngũ đông đảo các tiền vệ giỏi Nhật Bản. Đội Nhật Bản của Zico chịu ảnh hưởng lớn của phong cách chơi bóng ngắn Brazil nhưng HLV này cũng đã thử nghiệm sơ đồ hiện đại 4-4-2 để có thể linh hoạt chuyển đổi giữa các sơ đồ 4-4-2 và 3-5-2 tùy theo đối thủ.
Cuộc gượng dậy được đánh dấu bằng chức vô địch châu Á sau trận thắng chủ nhà Trung Quốc 3-1 tại Asian Cup tháng 7/2004. Đó là một chiến thắng tuyệt vời không chỉ bởi danh hiệu đã đạt được mà còn bởi bản lĩnh của một đội bóng lớn trước sức ép khủng khiếp của các CĐV Trung Quốc và thực tế là đội bóng của Zico chỉ dựa vào một cầu thủ chinh chiến” ở châu Âu Shunsuke Nakamura.

Phong độ tuyệt vời đó tiếp tục được khẳng định tại Cúp các Liên đoàn châu lục 2005. Sau trận đầu thua sát nút Mexico một phần do thiếu kinh nghiệm dù đã dẫn bàn sớm, Nhật Bản đã thắng đội vô địch EURO 2004 Hy Lạp 1-0 và thủ hòa với Brazil 2-2. Dù không đủ điểm để lọt vào bán kết, Nhật Bản đã được coi trọng hơn.

Sau đó, Zico đã giúp Nhật Bản trở thành đội đầu tiên vượt qua vòng loại World Cup 2006. Họ có 5 trận thắng và 1 trận thua ở vòng bảng đấu loại cuối cùng trước Iran, Bahrain và CHDCND Triều Tiên sau khi đã toàn thắng 6 trận trong vòng bảng đầu tiên. Họ cũng đã tạo được ấn tượng tốt khi đánh bại Czech và Hy Lạp, hòa Anh, Brazil và Đức. Tuy nhiên, ở đấu trường lớn nhất thế giới diễn ra mùa hè 2006 tại Đức, họ đã không giành nổi một trận thắng. Thua hai trận trước Australia, Brazil và hòa Croatia, ghi 2 bàn trong khi để thủng lưới tới 7 bàn và bị loại sau vòng bảng. Zico lập tức xin từ chức.

Vừa chia tay ĐT Nhật Bản, Zico đã có ngay việc làm mới. Ông ký hợp đồng hai năm làm HLV trưởng CLB Fenerbahce của TNK ngày 4/7/2006.

Ông giành được chức VĐ TNK 2007 và Siêu Cúp TNK ngay trong mùa bóng đầu tiên trên mảnh đất mới. Dưới sự dẫn dắt của ông, Fenerbahce cũng đã vượt qua vòng bảng Champions League lần đầu tiên trong lịch sử CLB này và sau đó là đánh bại Sevilla để lọt vào tứ kết mùa giải 2007-08.

Sau những thành công cả ở giải vô địch TNK và các trận quốc tế, Zico nhận được biệt danh mới từ các CĐV Fenerbahce: Kral Arthur (có nghĩa là “Vua Arthur” trong tiếng Thổ).
Tháng 2/2008, HLV này dự lễ trao giải Zaman lần thứ 18, một sự kiện được coi như giải Oscar của bóng đá TNK do quy mô hoành tráng của lễ trao giải. Ông đoạt danh hiệu HLV xuất sắc nhất năm 2007 của bóng đá TNK sau khi lọt vào danh sách 5 đề cử cùng với 4 người khác, trong đó có Fatih Terim – HLV ĐTQG TNK.

Tạp chí Onze Mondial của Pháp đã nêu bật những đóng góp của Zico cho Fenerbahce. Họ đưa hẳn một bài 6 trang về bước tiến của Fenerbahce và ca ngợi CLB TNK này đã gia nhập nhóm những CLB quan trọng nhất châu Âu.

Thất bại trong gang tấc trước Chelsea ở tứ kết Champions League đã dập tắt giấc mơ vinh quang của thầy trò Zico. Tuy nhiên, cho tới thời điểm này, ông hoàn toàn có thể tự hào là HLV thành công nhất trong lịch sử Fenerbahce trên đấu trường lớn nhất của bóng đá CLB châu Âu và rất có thể còn cải thiện được điều đó trong những mùa tới.

Phỏng vấn Zico

– Ông tạo được ấn tượng như một người thân thiện, trầm tĩnh và kỷ luật. Vậy Zico-HLV như thế nào?

– Điều đó tùy thuộc vào tình huống, nhưng việc từng chơi bóng chuyên nghiệp dưới sự dẫn dắt của nhiều HLV là một thuận lợi lớn. Tôi cảm thấy mình luôn hiểu từng cầu thủ cần gì. Mối quan hệ tuyệt vời của chúng tôi dựa trên cơ sở tin tưởng lẫn nhau. Tôi luôn muốn lắng nghe từng cầu thủ. Tôi đặt ra quy định khi cần nhưng đôi khi cũng dễ dãi với các cầu thủ. Xét cho cùng, HLV là người chịu trách nhiệm nên tất cả mọi người cũng phải hiểu điều đó.

– Sức ép của công việc huấn luyện như thế nào?

– Tôi rất giỏi đối phó với sức ép. Tôi tránh xung đột với vợ bằng cách không mang việc về nhà làm. Từ khi còn ở Nhật Bản, nơi tôi phải lái xe hơn 100 km để đi làm mỗi ngày, tôi đã quen với việc suy nghĩ về hướng giải quyết công việc trong ôtô. Tôi chỉ có một mình để tập trung suy ngẫm. Tôi chẳng làm phiền ai và không ai làm phiền tôi. Tôi thậm chí còn không cảm thấy sức ép từ các CĐV dù họ thực sự là những người cuồng tín ở TNK. Đó là quan hệ yêu-ghét. Đơn giản là phải học cách để sống với nó.

– Nhìn lại sự nghiệp thi đấu và huấn luyện cho tới thời điểm này, những trận đấu nào là đáng nhớ nhất với tư cách cầu thủ và với tư cách HLV?

– Với tư cách cầu thủ, tôi luôn cảm thấy vui khi nghĩ về trận CK Cúp Libertadores 1981. Flamengo của chúng tôi đã đánh bại đội bóng Cobreloa của Chile 2-1 (Zico ghi cả hai bàn). Đó là một chiến thắng của nghệ thuật trước cơ bắp. Với tư cách một HLV, đó chỉ có thể là khi giành Asian Cup 2004 với Nhật Bản. Không ai tin chúng tôi có thể thắng Trung Quốc ngay tại Bắc Kinh. Vì thế chiến thắng đó thực sự đáng tự hào.

Huyền thoại Zico sút phạt ‘lá vàng rơi’ ở tuổi 59
Qua cú sút phạt trong trận đấu hôm thứ ba, danh thủ một thời của bóng đá Brazil cho thấy cảm giác bóng không dễ mất đi theo thời gian.
> Zico trong danh sách 10 ông vua sút phạt của mọi thời đại

Zico đứng trước vị trí sút phạt với chiếc áo số 10 quen thuộc ngày nào.
Pha sút phạt diễn ra trong trận đấu từ thiện dành cho các cựu cầu thủ CLB Flamengo, bang Rio de Janeiro. Huyền thoại 59 tuổi thực hiện pha ghi bàn từ cự ly 17 m.

“Lá vàng rơi” là kiểu sút phạt khiến bóng bay bổng, vượt hẳn hàng rào. Khi đến gần khung thành, bóng hạ thấp độ cao rồi chui vào góc cao, khiến thủ môn không thể bắt dính.

Zico từng nhiều lần thực hiện thành công “lá vàng rơi” ở thời đỉnh cao trong thập niên 1980, giai đoạn ông thi đấu cho Flamengo, Udinese và đội tuyển Brazil.

Theo giới chuyên môn, Zico là một trong những cầu thủ hay nhất lịch sử bóng đá Brazil, dù ông chưa bao giờ giành World Cup hay Cup C1.

Sau khi giải nghệ, Zico làm HLV cho các CLB Kashima Antlers, Centro de Futebol, Fenerbahce, Bunyodkor, CSKA Moscow, Olympiakos, đội tuyển Nhật Bản và hiện dẫn dắt đội tuyển Iraq. Hai thành tích lớn nhất trong sự nghiệp HLV của ông là đưa đội tuyển Nhật Bản dự World Cup 2006 và đoạt chức vô địch Thổ Nhĩ Kỳ 2006-2007.

Trong sự nghiệp cầu thủ, Zico đã ghi hơn 200 bàn trong khoảng 400 trận.

Posted on 19/06/2012, in Huyền thoại một cầu thủ. Bookmark the permalink. Để lại bình luận.

Bình luận

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: