Những mẫu chuyện ngắn về các nhà vật lý

 Bằng sáng chế của Einstein: Người ta luôn xem Albert Einstein là nhà vật lý lý thuyết vì ông không có đóng góp nào cho ngành vật lý ứng dụng. Vì thế người ta sẽ ngạc nhiên khi biết ông và nhà vật lý hạt nhân Hun-gary, Leo Szilard (1898 – 1964) đã trình tám phát minh liên quan đến bơm điện từ. Trong những năm 1940, Szilard ứng dụng cái bơm mới lạ này để khuấy chất làm nguội kim loại lỏng, điều mà ngày nay chúng ta gọi là phản ứng tái sinh.

Có nhiều sáng chế hơn sau khi chết: Rober H. Goddard (1882 – 1945) cha đẻ của tên lửa lỏng đã để lại 131 bằng sáng chế sau khi ông mất, nhiều hơn số sáng chế ông đưa ra khi còn sống. Trong số này có 83 ý tưởng về tên lửa và không gian

Bệnh tật: Nhà vật lý hạt nhân người Mỹ, Robert J.Oppenheimer (1904 – 1967) người phụ trách kế hoạch Manhattan bí mật chế tạo bom nguyên tử, vào những năm 1920 được chẩn đoán bị chứng tâm thần phân lập (ngày nay chúng ta gọi là bệnh tâm thần phân liệt). Trong thời ấy bệnh này được xem là không chữa trị được nên ông phải thường xuyên vào bệnh viện.

Bệnh tật: Nhà vũ trụ học và nhà khoa học người Anh, Stephen Haw-king (sinh năm 1942) phải chịu đựng một chứng bệnh không chữa được là bệnh sơ cứng dây thần kinh vận động, một chứng bệnh dần dần làm tê liệt toàn bộ cơ thể. Đối với những người bình thường, họ đã chịu đầu hàng căn bệnh từ lâu nhưng đối với ông thì không. Ngày nay ông vẫn còn nghiên cứu khi hầu như toàn thân đã tê liệt.

Tại sao Archimedes bị giết: Lãnh đạo đoàn quân Roma là Marcellus, người rất than phục thiên tài toán học và khoa học người Hy Lạp, Archimedes. Vậy tại sao ông lại bị giết bởi một người lính Roma bình thường trong cuộc vây hãm thành Syracuse Hy Lạp? Điều này vẫn còn là một bí ẩn trong biên niên sử khoa học. Đã có ba cách giải thích khác nhau liên quan đến bi kịch này: Chuyện Dân gian Khoa học kể rằng khi người lính hỏi ông không trả lời vì đang suy nghĩ về toán học, nên người lính nổi giận xông vào đâm chết ông. Giai thoại thứ hai kể rằng người lính tiến đến định giết chết ông; và Archimedes nói với anh ta đừng làm thế trước khi ông chưa giải quyết xong những vấn đề của ông. Giai thoại thứ ba kể rằng Archimedes bị giết bới người lính nổi lòng tham khi anh ta tưởng những vật dụng ông đang mang tới đại tướng Roma được làm bằng vàng.

Nhà báo đẳng cấp quốc tế: Nhà vật lý học người Anh, Norman Lockyer (1836 – 1920), người đặt nền móng cho ngành vật lý học thiên thể, ngay từ đầu khi còn bé ông đã khao khát trở thành nhà báo.

Nhà thiên văn học Asaph Hall (1829 – 1907): Thật vậy, ông từng làm thư ký cho tờ War Office để mưu sinh và thường viết cho tờ Army Regulations. Sau này ông trở thành biên tập viên khoa học cho tờ tuần báo The Reader. Đỉnh cao sự nghiệp viết báo là khi ông thành lập tờ Nature với sự hỗ trợ của nhà xuất bản Alexander Macmillan năm 1869. Ngày nay tờ báo này là tuần báo quốc tế chuyên viết về khoa học. Ông viết cho tờ báo này trong vòng 25 năm. Về hình thức, tờ báo vẫn giữ nguyên cho đến ngày nay.

Bước ngoặt: Cuộc đời của nhà chế tạo dụng cụ quang học người Đức, Joseph von Fraunhofer (1787 – 1826) có một bước ngoặt làm thay đổi vận mạng. Vì là trẻ mồ côi, ông phải làm việc như một người nô lệ trong một xưởng cắt kính. Bất ngờ xưởng bị khánh kiệt và số phận của ông thật bơ vơ. Tuy nhiên cảnh ngộ bi đát của ông đã gợi sự quan tâm của người lãnh đạo vùng Bavaria. Nhà lãnh đạo đến thăm ông tại bệnh viện và giúp ông mua lại sự tự do. Từ đó trở đi Fraunhofer không bao giờ ngừng tiến bộ rồi trở thành người nổi tiếng trong ngành quang phổ học.

Bước ngoặt: Nhà thiên văn học người Mỹ, Asaph Hall (1829 – 1907) miệt mài tìm kiếm vệ tinh của Hỏa tinh. Mặc dù đã tìm kiếm nhiều tháng trời nhưng ông vẫn không tìm ra. Thời gian tìm kiếm quá lâu khiến ông không thể chịu đựng được nữa nên quyết định bỏ cuộc. Trở về nhà ông nói cho vợ nghe rằng ông không thể tiếp tục công việc được nữa. Tuy nhiên vợ ông khuyến khích ông, bà năn nỉ ông cố tìm thêm một ngày nữa xem sao. Ông chiều ý vợ và thật kỳ lạ ngay hôm đó, ông tìm ra vệ tinh đầu tiên của Hỏa tinh. Sau này ông còn khám phá ra vệ tinh thứ hai của Hỏa tinh.

Bước ngoặt: Nhà thiên văn học nghiệp dư người Mỹ, Lewis Swift phải làm việc ngay trong nông trại của gia đình suốt đời. Vì vào năm 1833, ông bị gãy xương hông và trở thành người tàn tật lúc 13 tuổi.

Chiến lợi phẩm: Nhà vật lý học người Ả Rập Avicenna (980-1037) thường được biết đến như nhà vật lý học nổi tiếng trong thế giới Ả Rập. Cuộc đời ông luôn luôn bị đặt torng tình trạng nguy hiểm: có thể bị bắt bởi nhà cầm quyền lân bang.

Nhà vật lý Ả Rập Avicenna (980 – 1037): Ông thường được xem như một chiến lợi phẩm chiến tranh khi một nhà cầm quyền này đánh bại một nhà cầm quyền khác trong những giai đoạn bất ổn của thế giới Ả Rập. Vì thế ông đã làm việc cho nhiều nhà lãnh đạo Ả Rập.

Xóa bỏ chế độ nô lệ: Nhà vật lý học Pháp Dominique Arago (1786-1853) người ủng hộ chế độ Cộng hòa từng tham gia tích cực trong cuộc Cách mạng tháng bảy năm 1830. Năm 1848 ông trở thành một bộ trưởng trong chính phủ mới thành lập. Một trong những chính sách ông đưa ra đã xóa bỏ chế độ nô lệ tại các thuộc địa của nước Pháp.

Thành viên quốc hội: Nhà vật lý học Ấn Độ, Meghnad Saha (1893-1956) được biết đến với những đóng góp quan trọng cho ngành vật lý thiên thể. Ông là ứng viên độc lập vùng Kolkata vào Quốc hội Ấn Độ. Ông được bầu làm thành viên Quốc hội vào năm 1952

Nhà khoa học thích sống ẩn dật: Nhà vật lý học huyền thoại người Anh, Isaac Newton cũng khá nổi tiếng vì cuộc sống ẩn dật. Tuy nhiên ông cũng từng được bầu là thành viên quốc hội năm 1689 vì trong triều đại của vua James II, ông đã tận tâm phục vụ cho trường đại học Cambridge.

Thống trị: Joseph Fourier (1768 – 1830) nhà toán học và vật lý học người Pháp được biết đến với định lý Fourier. Ông tham gia xâm chiếm Ai Cập dưới thời Bonaparte. Sau những khám phá nổi tiếng trong toán học, năm 1818 Napoleon phong cho ông chức Nam tước.

Nền vật lý Đức: Khi Aldolf Hitler và bọn Quốc xã thu tóm được quyền hành lãnh đạo nước Đức vào những năm 1930, quốc gia này nổi lên phong trào nền vật lý Đức, được những nhà vật lý nổi tiếng người Đức đưa ra. Đó là Philipp Lenard (1862-1947) và Johannes Stark (1874-1957), cả hai đã từng được giải Nobel vật lý. Những nhà khoa học này cho rằng vật lý hiện đại gồm những tư tưởng về cấu trúc lượng tử, thuyết tương đối… là nền vật lý Do Thái bởi nó được đưa ra bởi những người mà họ gọi là “Do Thái trắng”. Trong lúc đó nền vật lý Đức thuần túy dựa trên cơ học Newton kinh điển.

Phân biệt giai cấp: Mặc dù gia đình nhà vật lý người Anh, Issac Newton là gia đình khá giả theo tiêu chuẩn nông thôn nước Anh thời ấy, bà Hannah, mẹ của ông không tha thiết cho con có được một nền giáo dục cao. Bà gửi chàng thanh niên Newton vào đại học Undivided Trinity như là một subsizar, tức là một sinh viên nghèo làm những công việc vặt cho ban giám hiệu hay cho những sinh viên giàu có để lấy tiền học. Subsizar không được xem như những sinh viên chính thức. Trong vài trường đại học thời ấy, họ được quy định mặc một loại áo riêng để không lẫn lộn với những người khác; và những người thượng lưu không quan hệ với họ.

Người Hungary là người Hỏa tinh: Những nhà vật lý Los Alamos nước Mỹ nơi chế tạo quả bom nguyên tử đầu tiên tán thành thuyết cho rằng người Hungary là người Hỏa tinh, xuống trái đất từ nhiều thế kỷ trước. Sỡ dĩ có thuyết này vì ba lý do: Thứ nhất họ có máu đi du lịch: thứ hai ngôn ngữ của họ không hề có mối liên hệ với ngôn ngữ nào ngoại trừ tiếng Phần Lan; thứ ba họ sản sinh ra những thiên tài đặc biệt. Thí dụ những người Hungary đã có những dấu ấn trong việc tạo ra quả bom nguyên tử đầu tiên có thể kể đến như Edward Teller, Leo Szilard, John von Neumann và Eugene Wigner.

Đấu giá: Bản thảo gốc của Albert Einstein về công trình nghiên cứu Thuyết Tương đối viết bằng tiếng Đức đã có một tựa đề nhạt nhẽo “Cơ sở động điện học của những vật chuyển động”. Nó xuất hiện trên tờ Annalen der Physik vào tháng 6 năm 1905 nên thường được gọi tắt là tờ báo tháng sáu. Ngày 03 tháng 02 năm 1944, nó được bán đấu giá tại thành phố Kansas, nước Mỹ với giá thắng cuộc lên đến 6,5 triệu dollar. Thực ra bản thảo viết tay đã được Einstein bỏ đi ngay khi công trình nghiên cứu được in ra. Tuy nhiên ông đã viết lại bản thảo này để bán đấu giá lấy tiền giúp hội Từ thiện Phụ nữ. Tương tự như trên, bản thảo gốc của Einstein về một công trình khác “Das Bi-Vektor Feld” viết cùng với Valentin Bargmann cũng được bán đấu giá thu được 5 triệu dollar. Sau cùng cả hai bản thảo cùng được giao lại cho Thư viện Quốc hội Mỹ.

Kính vạn hoa: Kính vạn hoa được phát minh năm 1816 như một trò tiêu khiển dành cho trẻ con. Kính được nhà vật lý học người Anh, David Brewster (1781-1868) – người đã có những đóng góp trong lĩnh vực ánh sáng phân cực – phát minh ra. Mặc dù phát minh ra đồ chơi này, ông cũng không ngờ nó được phổ biến nhanh đến thế. Chỉ một thời gian ngắn, đồ chơi này được chế tạo với số lượng lớn và được bày bán khắp châu Âu. Nó trở nên rất phổ biến trong giới trẻ qua nhiều thời đại. Thậm chí ngày nay nó vẫn còn được bán dạo trên những đường phố Ấn Độ.

Eureka: Mọi người đều biết câu chuyện nhà khoa học vĩ đại người Hy Lạp, Archimedes chạy ra đường trong lúc mình trần và reo lên “Eureka! Euraka!” (Tôi đã tìm ra! Tôi đã tìm ra!) khi ông khám phá ra điều mà ngày nay chúng ta gọi là nguyên lý Archimedes, giải thích vì sao cơ thể nổi được trong nước. Trong thời hiện đại, vào năm 1932 điều này cũng từng xảy ra tại Cambridge, nước Anh. Hai nhà vật lý là Ernest Walton (1903-1995) và John Cockroft (1897-1967), những nhà phát minh ra máy bắn nguyên tử. Họ chặn những người đang đi trên đường lại rồi hét lên: “Chúng tôi đã tách được nguyên tử! Chúng tôi đã tách được nguyên tử!

Người nghiện film ảnh: Nhà vật lý hạt nhân người Đức từng đoạt giải Nobel là Otto Stren (1888-1969) quá say mê film ảnh đến nỗi đêm nào ông cũng coi film. Có ngày ông coi đến hai bộ film. Hậu quả là ông đã chết trong rạp chiếu film.

Nhiễm phóng xạ: Người ta cho rằng những quyển sổ ghi chép và những thiết bị của nhà vật lý từng đoạt giải Nobel người Pháp gốc Ba Lan Mari Curie đã bị nhiễm bức xạ hạt nhận nguy hiểm đến 50 năm sau khi bà mất.

Ghi chú về tiền bạc: Nước Pháp là quốc gia đầu tiên in hình một nhà khoa học lên tiền. Năm 1942, đồng 100 franc có hình nhà toán học và triết học người Pháp là Rene Descartes. Một số nhà khoa học nổi tiếng khác cũng được in hình trên tiền để ghi nhớ công lao đóng góp của họ cho nhân loại như: Benjamin Franklin, Blaise Pascal, Louis Pasteur, Ernest Rutherford, Nicolaus Copernicus, Michael Faraday, Issaac Newton và Galileo Galilei. Tuy không phải là công dân Israel nhưng Albert Einstein là một trong những nhà khoa học hiếm hoi xuất hiện trên tiền giấy của Israel. Trường hợp đặc biệt nhất là hình của Bà Curie xuất hiện trên tiền giấy của hai quốc gia là nước Pháp và Ba Lan. Năm 1984, nước Úc cho phát hành tờ 100$ có hình của nhà thiên văn học lớn John Tebbutt (1834-1916)

Nhà đoạt giải Nobel nhiều nhất: Cho đến ngày nay, gia đình Curie là gia đình giữ kỷ lục về số giải Nobel như sau:

– Pierre và Marie Curie đoạt giải Nobel vật lý năm 1903

– Marie Curie đoạt giải Nobel hóa học năm 1911

– Con gái của bà Irene và con rể Frederic Joliot-Curie đoạt giải Nobel hóa học năm 1935

Quá say mê đọc sách: Tại Stockholm, sau khi công bố giải Nobel năm 1935 được trao cho cặp vợ chồng người Pháp, Frederick Joliot-Curie và Irene Curie, người ta không thấy bà Curie ở đâu. Khi Vưa Thụy Điển hỏi Joliot-Curie xem vợ ông đâu, ông không biết trả lời ra sao. Một lúc sau người ta mới tìm thấy bà nép trong một góc nhà đang say sưa đọc sách

Chủ yếu vẫn là kỹ thuật gia: Nói tời Galileo Galilei (1564-1642) người ta nghĩ ngay đến nhà vật lý học và toán học. Thực ra cuộc đời ông bắt đầu với công việc là một chuyên gia công nghệ. Thật vậy tại Florence, ông theo học với kỹ sư và kiến trúc sư Ostilio Ricci; ông thông thạo thiết kế máy móc, xây dựng kênh mương, đắp đê và bảo vệ đê. Ông từng phản đối viên chỉ huy của một pháo đài bằng cách chỉ ra một máy móc không đạt hiệu quả do viên chỉ huy này thiết kế. Ông đưa ra những góp ý cụ thể cho một kỹ sư quân đội có tiếng. Tại Padua, ông lập một xưởng ngay trong nhà của mình và đến năm 1597 ông còn sáng chế ra máy kéo nước tại Venice

Trích Chuyện dân gian khoa học

 

Advertisements

Posted on 01/05/2012, in chuyện kể về các nhà vật lý. Bookmark the permalink. Để lại phản hồi.

Bình luận

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: